به گزارش ذرهبین بورس، در نیمه نخست سال ۱۴۰۴، صنعت خودروسازی ایران با چالشهای جدی روبهرو بوده و تولید انواع خودروهای سواری ۱۸.۷ درصد کاهش یافته است. مسیح فرزانه، کارشناس بازار خودرو، در گفتوگو با اقتصادنیوز، کمبود ارز را بزرگترین مانع پیش روی خودروسازان توصیف میکند و تأکید دارد که این مشکل همراه با کمبود نقدینگی، ناترازی انرژی و رکود تقاضا، چرخه تولید را به شدت تحت تأثیر قرار داده است.
فرزانه با اشاره به چرخه پیچیده تأمین در صنعت خودرو، نقدینگی را رکن اصلی میداند و میگوید: «هر تحول در این صنعت به نقدینگی ریالی و ارزی وابسته است. وابستگی بالا به واردات قطعات، محدودیتهای ارزی را به عامل کلیدی تبدیل کرده و تأمین بهموقع مواد اولیه را مختل میکند.» او افزود که ریسکهای اقتصادی مانند نوسانات نرخ ارز و محدودیتهای تجاری، برنامهریزی خودروسازان را ناممکن کرده و منجر به اختلال در خطوط تولید شده است.
ریسکهای سیاسی و اقتصادی؛ عامل بیثباتی بازار
کارشناس مزبور افزایش ریسکهای سیاسی را نیز مؤثر میداند: «تشدید بحرانهای بینالمللی، واردات قطعات را با مشکل روبهرو کرده و کیفیت و تیراژ تولید را کاهش داده است.» این عوامل باعث شده صنعت خودرو پیشبینیپذیر نباشد و بیثباتی در عرضه، بازار را تحت فشار قرار دهد.
نقش کمبود نقدینگی در افت تیراژ
فرزانه کمبود نقدینگی را مستقیماً مسئول افت تولید خودروهای سواری و کامیونتها معرفی میکند: «وقتی منابع مالی محدود باشد، خودروسازان نمیتوانند قطعات را بهموقع تأمین کنند؛ این مسئله نه تنها تولید را کند میکند، بلکه در بلندمدت تنوع و کیفیت محصولات را کاهش میدهد.» او وابستگی به ارز خارجی برای مواد اولیه داخلی را واقعیتی اجتنابناپذیر توصیف کرد که مشکلات ارزی را دوچندان میکند.
تأثیر شرایط جهانی و ناترازی انرژی
صنعت خودرو ایران از اقتصاد جهانی نیز تأثیر میپذیرد. فرزانه با مقایسه آن به یک پازل، گفت: «اگر نقدینگی یا قطعات وارداتی نباشد، کل زنجیره مختل میشود.» همچنین، ناترازی انرژی در تابستان ۱۴۰۴ به اوج رسید و صنایع خودروسازی و قطعهسازی را فلج کرد. او تأکید کرد: «کمبود انرژی فرآیندهای تولید را متوقف یا کند کرده و یکی از عوامل اصلی کاهش تیراژ بوده است.»
رکود تقاضا و کاهش قدرت خرید
کاهش نقدینگی مردم نیز بازار را رکودی کرده است. فرزانه توضیح داد: «وقتی قدرت خرید پایین باشد و دستمزدها با تورم همخوانی نداشته باشد، تقاضا افت میکند و این رکود مستقیماً به کاهش تولید منجر میشود.» این چرخه معیوب، کل زنجیره تأمین را تحت تأثیر قرار داده است.
پیشبینی افزایش قیمتها
در نهایت، فرزانه هشدار داد: «با ادامه کاهش عرضه، کمبود نقدینگی، مشکلات ارزی و تحریمها، احتمال افزایش تدریجی قیمت خودرو وجود دارد، مگر اینکه تدابیر ویژهای برای تأمین منابع اتخاذ شود.» او بازار فعلی را بیرمق توصیف کرد، اما تأکید داشت که عدم تعادل عرضه و تقاضا، رشد قیمتها را اجتنابناپذیر میکند.
